SPIRITUEELTJE NOVEMBER 2013

Omtrent ... tijd - deel 1 : tijd in de menselijke evolutie

Wanneer je het bestaan van de mensheid gelijkstelt aan 24 uur, dan is het begrip tijd pas in de laatste seconden ontstaan. Tijd is een heel kunstmatig begrip, dat niet eigen is aan onze biologie, eenvoudigweg omdat het tienduizenden jaren volslagen nutteloos is geweest.
Het is pas in 1835 dat de klokken op de kerktorens in België gelijk werden gelijkgezet, toen de treinen begonnen te rijden, daarvoor deed iedereen eigenlijk zijn zin.
Hoe complexer de samenwerking wordt, hoe belangrijker tijd wordt. Het is met de opkomst van de landbouw – dat is nog maar 12.000 jaar geleden, een paar seconden eigenlijk in evolutionaire termen – dat er moest samengewerkt worden, er moest gezaaid en geoogst worden, en dat vroeg om een betere controle van de tijd.
In tegenstelling hiermee hadden onze voorouders in de savanne geen notie van tijd, net zoals zowat alle dieren nu.

Borelingen en baby’s hebben evenmin een tijdsbesef. Ze hoeven geen uurwerk om te weten als het etenstijd is, hun hongergevoel maakt hen ongemakkelijk, de baby weent en de moeder geeft nog complexloos borstvoeding, of iets ingewikkelder de papfles die op tijd en stond dient klaargemaakt te worden. Het specifieke aan kleine kinderen is hun egocentriciteit. Alles draait dag en nacht rond de baby, van voedingsbeurten tot verversen van luier. Hun op het ego gecentreerde intentionaliteit is nodig voor hun zelfbehoud. Het zijn immanente ervaringen die een grote vereenvoudiging van het leven teweeg brengen: deze kleine wezens hoeven slechts te reageren op emotionele impulsen, de zogenaamde “instincten” om te overleven.       

Deze ego gecentreerde intentionaliteit vertonen ook heel wat mensen met mentale beperking.
In gesprekken stellen ze hun belevingswereld centraal en slagen er moeilijk in om het verhaal van anderen te beluisteren en erop te anticiperen. Ze leven van dag tot dag, of van week tot week. Ankerpunten zijn: Sinterklaas, Kerstdag, Nieuwjaar, Pasen, het zomerverlof.
“Carpe Diem”, is voor vele gebruikers een realiteit omdat ze niet in een complexe samenleving moeten functioneren waar tijd een constante parameter is waar rekening moet mee worden gehouden, maar wel in dag en weekschema’s waarbij de dagorde zo goed mogelijk gestructureerd wordt. Zo weten we uit ervaring hoe moeilijk het is voor bepaalde gebruikers als er iets verandert in hun week-en of weekendschema, zeg maar tijdschema. Hun leeftijd zegt hen niet echt iets en op pensioen gaan is voor enkelen totaal vreemd.
Ze leven in het nu, gewoonweg omdat ze niet kunnen meedoen aan het kunstmatige begrip ‘tijd’. Een mogelijks  gevaar van de huidige zorgvernieuwing met o.a. de ‘inclusiviteitsgedachte’ is dat de persoon met beperking steeds meer in een complexe samenleving terechtkomt waarbij tijd een belangrijke parameter wordt. Dit botst met zijn natuurlijke ‘zijn’ en kan spanningen teweeg brengen in het welzijn van die persoon.

Als we ons terug in de savanne begeven, en dat is zowat de ganse tijd dat de mens bestond, dan had hij geen agenda of horloge nodig die zei dat het drie uur was. Het enige belangrijke was het donker worden en licht. Met het donker kwamen de gevaren, moest de groep bijeenkomen, en
‘s ochtends moesten ze eropuit om te jagen.
Eigenlijk hebben we nog steeds hetzelfde lichaam en dezelfde genen als grofweg honderdduizend jaar geleden. Biologisch zijn we nog savannemensen, maar we zijn wel stedelingen met een enorme technologie geworden dat ons gedrag ontzettend verandert, maar dat botst nog elke dag met onze genen. Als we de miljoenen jaren overlopen, dan toonde de evolutie van de mens een vrij vlakke lijn, die is eigenlijk nog maar pas in een gigantische piek verandert. We zijn een aberrante soort, die volledig is misgelopen.


“Autisch” = zelf intentioneel -  voetnoot 664  - Inleiding Comparatieve Filosofie  Ulrich Libbrecht

Bron: interview van Yves Desmet met gedragsbioloog Mark Nelissen  over tijd en toeval in de menselijke evolutie
De Morgen – 30 juni 2013

Rik

Wil je de spirueeltjes van de voorbije maanden lezen, klik op de desbetreffende maanden en geniet ervan !

- spiritueeltje juni 2013 (omtrent ontroering en emoties)
- spiritueeltje april 2013 (omtrent ergernis)
- spiritueeltje maart 2013 (omtrent burgerlijke ongehoorzaamheid)
- spiritueeltje december 2012 (omtrent flexibiliteit)
- spiritueeltje oktober 2012 (over demotie en remotie)
- spiritueeltje juni 2012 (over de vreugde van de onthechting en de vleugels van de verbeelding)
- spiritueeltje mei 2012 (transitie)
- spiritueeltje februari 2012 (een dagelijkse gedachte)
- spiritueeltje januari 2012 (een slotwoord bij het begin van een nieuw jaar)
- spiritueeltje december 2011 (omtrent positiever leren werken met de leegte)
- spiritueeltje november 2011 (omtrent poëzie)
- spiritueeltje juni 2011 (omtrent wandelen en de kracht van onthechting)
- spiritueeltje mei 2011 (omtrent limieten en nederigheid)
- spiritueeltje april 2011 (omtrent sfeer of ... hoe geef je kleur aan je organisatie ?)
- spiritueeltje maart 2011 (omtrent toeval dat geen toeval is, over flow, over Woe Wei,... deel 3 - slot)
- spiritueeltje februari 2011
(omtrent toeval dat geen toeval is, over flow, over Woe Wei,... deel 2)
- spiritueeltje januari 2011 (omtrent toeval dat geen toeval is, over flow, over Woe Wei,... deel 1)
- spiritueeltje juni 2010
(omtrent dankbaarheid)
- spiritueeltje mei 2010
(gemeenschapsvorming op natuurlijke wijze)
- spiritueeltje april 2010 (dienstverlening in andere culturen)
- spiritueeltje februari 2010
(autisme)
- spiritueeltje januari 2010
(video verbondenheid)
- spiritueeltje december 2009
(teveel is minder dan genoeg)
- spiritueeltje november 2009
(competenties)
- spiritueeltje oktober 2009
(deugd en menslievendheid)
- spiritueeltje september 2009
(sterven en leven)
- spiritueeltje juni 2009
(spiritualiteit)
- spiritueeltje mei 2009
(geluk)
- spiritueeltje april 2009
(stilte)