SPIRITUEELTJE DECEMBER 2013

Omtrent ... tijd - deel 2 : kloktijd en innerlijke tijd

Zoals vermeld in het  vorig spiritueeltje zijn de klokken op de kerktorens in België gelijkgezet toen de treinen begonnen te rijden, daarvoor deed iedereen eigenlijk zijn zin.

Kloktijd is iets dat we als mensen hebben verzonnen. Het is vooral een praktische sociale uitvinding waarbij alles wat in de wereld gebeurt – ontmoetingen, afspraken, transport, werkschema’s, uurroosters – volgens de kloktijd gestructureerd wordt. Anders loopt het in het honderd en is er totale chaos.
Met de kloktijd is er op zich niets mis, alleen zijn wij westerlingen gaan denken dat die kloktijd de enige tijd is en dat is problematisch.

Naast de tijd die je kunt meten is er ook de tijd die je ervaart. Dit is de innerlijke tijd. Die innerlijke tijd voelen we niet aan alsof die is opgedeeld in partjes. We kennen allemaal de ervaring van een werk dat je uitvoert dat je goed kan en waarbij je je goed voelt, een uur is dan zo voorbij. Het tegenovergestelde is uiteraard dat tijd tergend langzaam kan voorbij kruipen of stilstaan als je een opdracht voor jou krijgt die niet binnen jouw competenties ligt. De tijd staat niet alleen stil, je wordt er zelfs kregelig van.
Dit is niet alleen zo voor ons, dit telt evengoed (of meer) voor personen met een beperking. Misschien staan we er te weinig of zelfs helemaal niet bij stil dat voor heel wat mensen met beperking de kloktijd een onbekende tijd is en dat ze vooral leven vanuit een tijdsbeleving van innerlijke tijd.
De oude Grieken maakten hierover een onderscheid tussen twee vormen van tijd: de chronos en de kairos. Van chronos is ons woord chronologie afgeleid. Dat is de lineaire kloktijd. De kairos is de tijd die je ervaart als je heel geconcentreerd met iets bezig bent. Dan vergeet je dat strakke regime van de kloktijd die in je nek blaast en je opjaagt en je voortdurend een gebrek inpepert, die zegt: je moet opschieten, je hebt te weinig tijd.

Misschien is dit wel de kernopdracht voor begeleiders van mensen met een beperking: gebruikers een boeiende kairostijd aanbieden. Dit kan door hen een tijdsbeleving aan te bieden  tijdens het ‘wonen’ als het ‘werken’ waarbij ze vanuit innerlijke bezieling geconcentreerd bezig zijn en genieten omdat het maatwerk is. Welzijn en geluk vloeien hieruit voort.

Voor gebruikers is kairostijd een evidentie, voor ons is het een ervaringsmoment waarbij je plotseling een creatieve opwelling krijgt en inzicht krijgt hoe iets dient te gebeuren. De Grieken noemende die ‘kairos’ dan ook ‘de God van het geschikte moment’. Het was het moment om het roer om te gooien, om een andere weg in te slaan, kortom de tijd van de creativiteit.
Die twee vormen van tijd, de kloktijd en de innerlijke tijd, moeten elkaar in evenwicht houden.
Wij onderschatten hoe momenteel de exponentieel toenemende kloktijd in ons leven nefast is voor de creativiteit. Het permanent online zijn is een aanslag op onze cognitieve vermogens.
Innerlijke tijd, de ervaring van rust en nietsdoen en zich ondertussen goed voelen zijn een voorwaarde voor het denken en de creativiteit.
Scholé is het Griekse woord voor nietsdoen. Daar is ons woord school trouwens van afgeleid. Vroeger wisten we dat rust een voorwaarde was om te kunnen leren. Inmiddels zijn scholen natuurlijk leerfabrieken geworden waar het alleen nog om de prestaties gaat.
Hedendaagse neurologen bevestigen de zienswijze dat er enkel creativiteit kan opborrelen als je eerst voldoende rust en leegte in je geest hebt gecreëerd. Nietsdoen is een voorwaarde voor het denken, Nietsche noemt dat ‘de windstilte van de ziel’.

Bron: interview van Ilse Degryse met filosofe Joke Hermsen over pleidooi voor een langzame toekomst - De Morgen – 25 augustus 2012
Lezing door Joke Hermsen  in het schooltje van Lampernisse op 25 november 2012

Rik

Wil je de spirueeltjes van de voorbije maanden lezen, klik op de desbetreffende maanden en geniet ervan !

- spiritueeltje november 2013 (omtrent tijd - deel 1 : tijd in de menselijke evolutie)
- spiritueeltje juni 2013 (omtrent ontroering en emoties)
- spiritueeltje april 2013 (omtrent ergernis)
- spiritueeltje maart 2013 (omtrent burgerlijke ongehoorzaamheid)
- spiritueeltje december 2012 (omtrent flexibiliteit)
- spiritueeltje oktober 2012 (over demotie en remotie)
- spiritueeltje juni 2012 (over de vreugde van de onthechting en de vleugels van de verbeelding)
- spiritueeltje mei 2012 (transitie)
- spiritueeltje februari 2012 (een dagelijkse gedachte)
- spiritueeltje januari 2012 (een slotwoord bij het begin van een nieuw jaar)
- spiritueeltje december 2011 (omtrent positiever leren werken met de leegte)
- spiritueeltje november 2011 (omtrent poëzie)
- spiritueeltje juni 2011 (omtrent wandelen en de kracht van onthechting)
- spiritueeltje mei 2011 (omtrent limieten en nederigheid)
- spiritueeltje april 2011 (omtrent sfeer of ... hoe geef je kleur aan je organisatie ?)
- spiritueeltje maart 2011 (omtrent toeval dat geen toeval is, over flow, over Woe Wei,... deel 3 - slot)
- spiritueeltje februari 2011
(omtrent toeval dat geen toeval is, over flow, over Woe Wei,... deel 2)
- spiritueeltje januari 2011 (omtrent toeval dat geen toeval is, over flow, over Woe Wei,... deel 1)
- spiritueeltje juni 2010
(omtrent dankbaarheid)
- spiritueeltje mei 2010
(gemeenschapsvorming op natuurlijke wijze)
- spiritueeltje april 2010 (dienstverlening in andere culturen)
- spiritueeltje februari 2010
(autisme)
- spiritueeltje januari 2010
(video verbondenheid)
- spiritueeltje december 2009
(teveel is minder dan genoeg)
- spiritueeltje november 2009
(competenties)
- spiritueeltje oktober 2009
(deugd en menslievendheid)
- spiritueeltje september 2009
(sterven en leven)
- spiritueeltje juni 2009
(spiritualiteit)
- spiritueeltje mei 2009
(geluk)
- spiritueeltje april 2009
(stilte)